-------------
माध्यन्दिनीय-वाजसनेयि-शुक्लयजुर्वेद के अनुयायियों के लिए शास्त्र-ग्रन्थों की मान्यता के साथ-साथ उनकी प्रबलता का क्रम इस प्रकार रहा है—
१. माध्यन्दिनीय-वाजसनेयि-शुक्लयजुर्वेद-मन्त्रसंहिता
२. माध्यन्दिनीय-वाजसनेयि-शुक्लयजुर्वेद-शतपथब्राह्मणम्
३. कात्यायनश्रौतसूत्रम्
४. पारस्करगृह्यसूत्रम्
५. कात्यायनीयाष्टादशपरिशिष्टानि
६. अन्यानि वेदाङ्गानि
[शिक्षा-वाजसनेयिप्रातिशाख्यम्, व्याकरणम्- पाणिनीयव्याकरणाष्टाध्यायी (कात्यायनादिकृतवार्त्तिकेष्टिसहिता), निरुक्तम्-निघण्टुसहितं निरुक्तम् (यास्कीयम्), पिङ्गलच्छन्दःसूत्रम्, वेदाङ्गज्योतिषम् (लगधमुनिप्रोक्तमार्चं याजुषं च)]
७. जैमिनीय-धर्ममीमांसासूत्रम् (१-१६) , बादरायणीय-ब्रह्ममीमांसासूत्रम् (१-४)
८. याज्ञवल्क्यस्मृतिः
९. मनुस्मृतिः इत्याद्या अन्याः स्मृतयः
१०. पुराणानि, रामायणम्, महाभारतञ्च ।
साथ ही वेदादिशास्त्र का बलाबलत्व और मर्यादा का क्रम तथा स्वसूत्र (स्वकल्प) का महत्त्व समझानेवाले वचन "कातीयमन्त्रभ्रान्तिहरसूत्र" में इस प्रकार हैं-
अनाद्यनन्ता वै वेदा बह्वाचारप्रदर्शकाः।
वेदविद्भिरतः कल्पाः प्रोक्तास्तत्त्वप्रदर्शकाः॥
सर्वे स्ववेदकल्पोक्तं कर्म कुर्युरतन्द्रिताः।
मन्त्र-द्रव्यादिषु स्वत्वादधिकारोऽन्यथा न हि॥
ज्ञानतः सर्ववेदेषु स्वकल्पेष्वधिकारिणः ।
प्रामाण्यमादौ ज्ञात्वैव श्रुति-कल्प-स्मृतीषु च॥
बलाबलं च तत्राऽपि विरोधात् स्वत्वदर्शनात्।
वेदाः प्रमाणमङ्गानि परिशिष्टाः ससाधनाः॥
स्मृतयश्च पुराणानि तेषां स्वत्वे विशेषतः।
श्रुत्योर् विरोधे स्वत्वादौ स्वश्रुतिश् च बलीयसी॥
मन्त्र-चोदनयोर् मन्त्रः प्रयोगित्वाद् बलं यतः।
श्रुति-कल्पविरोधे तु श्रुतिर् वै कल्पसाधनात्॥
विरोधे कल्प-कल्पयोः स्वकल्पः स्वश्रुतिक्रमात्।
कल्प-स्मृतिविरोधे तु कल्प एव प्रयोगितः॥
स्मृत्योर् विरोधे सम्प्राप्ते स्वस्मृतिः कल्पसाधनात्।
स्मृतिर् बलीयसी ज्ञेया द्वैधे स्मृतिपुराणयोः॥
स्मृतीनां श्रुतिमूलत्वात् पुराणं स्मृतिसाधनम्।
एवं बलाबलं ज्ञात्वा श्रुतिकल्पस्मृतीषु च॥
कर्माणि फलयुक्तानि कुर्युः कर्मविदोऽनिशम् ।
ज्ञात्वा कर्माणि यः कुर्यात् साङ्गानि विधिपूर्वकम्॥
फलं ब्रह्मार्पणं कृत्वा ब्रह्मलोकं स गच्छति॥
----------------मन्त्रभ्रान्तिहरसूत्रे, ९९-१०९ श्लोकाः ।
No comments:
Post a Comment